ΑΥΤΙΣΜΟΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Κωνσταντίνος Μαντζίκος

Ο Αυτισμός είναι μια νευρο-αναπτυξιακή διαταραχή που παρουσιάζει διαταραχές στην επικοινωνία, στο λόγο, στη σκέψη, στη φαντασία και στην κοινωνικοποίηση. Σε αυτή την αναπτυξιακή διαταραχή παρουσιάζονται στερεοτυπικές κινήσεις και εμμονές με αντικείμενα του ενδιαφέροντος τους. Το περιβάλλον των παιδιών με αυτισμό αλλά και των ενηλίκων πρέπει να είναι δομημένο διότι πολλά πράγματα στον αυτισμό είναι θέμα ρουτίνας.

   Ο αυτισμός δεν θεραπεύεται αλλά μειώνεται με τις κατάλληλες εκπαιδευτικές και ψυχολογικές παρεμβάσεις. Η οικογένεια έχει ανάγκη από ψυχολογική υποστήριξη. Ο Ειδικός Εκπαιδευτικός δεν διδάσκει μόνο το παιδί με αυτισμό να βελτιωθεί σε πολλούς τομείς που παρουσιάζει ελλείψεις, αλλά και τους γονείς να μάθουν καλύτερα το παιδί τους. Βασικό στοιχείο της ειδικής παιδαγωγικής αλλά και της οικογένειας είναι να βοηθήσουν το παιδί με αυτισμό στην κοινωνική ενσωμάτωση και στην αυτόνομη διαβίωση βελτιώνοντας παράλληλα την ποιότητα ζωής τους.

   Κοινωνικές δεξιότητες θεωρούμε εκείνες που εστιάζονται στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην αυτοαντίληψη, στην υπευθυνότητα και στην επικοινωνία. Οι εν λόγω δεξιότητες είναι ένα πολύ βασικό κομμάτι για τα παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές καθώς και για τον ειδικό παιδαγωγό διότι εκείνος με τις κατάλληλες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις θα βοηθήσει το παιδί με αυτισμό σταδιακά να βελτιώσει την κοινωνικοποίηση του.

   Είναι γνωστό πως τα παιδιά με αυτισμό ανάλογα με την σοβαρότητα της διαταραχής παρουσιάζουν ήπια έως βαριά νοητική υστέρηση. Τα παιδιά με αυτισμό που παρουσιάζουν νοητική υστέρηση αλλά και τα παιδιά που δεν έχουν αυτισμό αλλά μόνο νοητική υστέρηση παρουσιάζουν ελλείψεις στις κοινωνικές δεξιότητες.

  Βασικό για τις κοινωνικές δεξιότητες είναι να μην ξεκινούν από την πρώτη σχολική ηλικία αλλά από την προσχολική ηλικία. Αν καλλιεργηθούν οι κοινωνικές δεξιότητες από την προσχολική ηλικία τότε το παιδί με αυτισμό θα μπορεί σταδιακά να έχει και μια καλή μετάβαση από το σχολείο στην κοινότητα και τέλος στην εργασία. Στις κοινωνικές δεξιότητες καλό είναι να συνεργάζονται το σχολείο με την οικογένεια και με την κοινότητα διότι αυτό θα βοηθήσει πολύ το παιδί με αυτισμό να τις αναπτύξει.

     Μουσικοθεραπεία ορίζουμε μια θεραπευτική παρέμβαση με βασικό μέσο την μουσική. Η μουσικοθεραπεία εστιάζεται σε πολλούς τομείς όπως στην δημιουργία και την έκφραση. Η μουσική γίνεται το μέσο για την επικοινωνία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου αλλά και το βασικό εργαλείο για την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων και την δημιουργία μιας καλής σχέσης. Κατά την θεραπευτική διαδικασία, ο θεραπευόμενος μπορεί να εκφράσει  και να επεξεργαστεί συναισθήματα μέσω της μουσικής και να αναπτύξει και άλλους τομείς στους οποίους παρουσιάζει ελλείψεις.

   Η μουσική ως μέσο βοηθάει το παιδί με αυτισμό στην πρόσβαση στα ασυνείδητα συναισθήματα, στην ψυχική ανακούφιση, στην ελεύθερη αυτό-έκφραση, στην ανάπτυξη της εμπιστοσύνης και της ασφάλειας, στην ανακάλυψη του εαυτού, στην επίγνωση των αντιληπτικών ικανοτήτων και στον έλεγχο των κινήσεων.

   Η συμβολή της μουσικοθεραπείας στον αυτισμό αλλά και στην ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων είναι πολύ σημαντική. Βοηθάει το παιδί με αυτισμό να βελτιώσει την αντίληψη για τον εαυτό του, την κοινωνικότητά του, την επικοινωνία, στις διαπροσωπικές σχέσεις και την δημιουργικότητά του.

  Για παράδειγμα, ο θεραπευτής για να καλλιεργήσει την επικοινωνία με τον θεραπευόμενο μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα μεγάλο τύμπανο σαν την κάσα του drums. Δεξιά βρίσκεται ο θεραπευτής και αριστερά ο θεραπευόμενος. Πρώτα χτυπάει ο θεραπευτής και ύστερα ακολουθεί ο θεραπευόμενος. Μέσω αυτού καλλιεργείται η επικοινωνία, το συναίσθημα χαρά, θλίψη κλπ. Τονίζεται πως το παιδί με αυτισμό παρουσιάζει ελλείψεις στον κροταφικό λοβό του εγκεφάλου όπου έχει να κάνει με την αναγνώριση των τεσσάρων βασικών συναισθημάτων μέσω εικόνων αλλά και μέσω φυσικής διάκρισης του προσώπου. Βασικό είναι μέσω της μουσικής να καλλιεργήσει όσο μπορεί το παιδί με αυτισμό τα συναισθήματα του, να τα αναγνωρίζει, να τα εκφράζει σταδιακά. 

  Εν τέλει λοιπόν η μουσικοθεραπεία και οι κοινωνικές δεξιότητες στον αυτισμό πρέπει να είναι σημαντικό κομμάτι διότι θα βοηθήσει πολύ τα παιδιά με αυτισμό να βελτιωθούν,  να έχουν μια καλή μετάβαση στην ενήλικη ζωή και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους όσο το δυνατόν καλύτερα. Η μουσική είναι το κατάλληλο μέσο για την ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων διότι σαν μέσο προϋποθέτει μια επικοινωνία και συγκαταλέγεται στα φυσικά συμβολικά συστήματα επικοινωνίας όπως είναι ο χορός, η ζωγραφική, η νοηματική γλώσσα, τα minions κλπ. 

https://www.academia.edu/11788054/%CE%91%CE%A5%CE%A4%CE%99%CE%A3%CE%9C%CE%9F%CE%A3_%CE%9A%CE%9F%CE%99%CE%9D%CE%A9%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%95%CE%A3_%CE%94%CE%95%CE%9E%CE%99%CE%9F%CE%A4%CE%97%CE%A4%CE%95%CE%A3_%CE%9A%CE%91%CE%99_%CE%9C%CE%9F%CE%A5%CE%A3%CE%99%CE%9A%CE%9F%CE%98%CE%95%CE%A1%CE%91%CE%A0%CE%95%CE%99%CE%91